Oostvaardersplassen bewijzen het!
Soms lees je iets waarvan je denkt: hè, wacht even, dat klopt niet helemaal. Zo las ik een reactie op onze Facebook waarin werd gesteld dat Nederland een klein land is, de Veluwe ons enige echte natuurgebied is, en dat veel wolven hier slechts een hobby zijn van een paar invloedrijke deskundigen. Als klap op de vuurpijl werd de situatie in de Oostvaardersplassen erbij gehaald, met de suggestie dat een referendum de wolf “onder beheer” zou plaatsen.
Door Werkgroep Wolf Leusden
Nou, laten we hier eens goed naar kijken.
Ja, Nederland is klein. Maar dat betekent juist dat we extra voorzichtig moeten zijn met onze natuur. Wat we niet moeten doen, is dezelfde fout maken als in de Oostvaardersplassen: dieren uitzetten zonder natuurlijke vijanden en dan verbaasd zijn als het misgaat. De wolf is geen experiment, geen hobbyproject, en al helemaal niet te vergelijken met wat er in de Oostvaardersplassen is gebeurd.
Hij is hier op eigen kracht gekomen. Geen beleidsplan, geen vergaderingen, geen geknutsel door ecologen. De natuur regelt het zelf.
En dat is precies het verschil. In de Oostvaardersplassen dacht de mens het beter te weten dan de natuur. Het resultaat? Een ecologisch drama, omdat we roofdieren uit de vergelijking haalden. Maar overal waar de wolf wel voorkomt, zien we hetzelfde patroon: hij doet precies wat hij altijd al deed. Hij houdt de populatie grote grazers gezond, voorkomt overbegrazing en brengt de natuur in balans. Dit is geen romantisch sprookje, dit is keiharde ecologie. Onderzoek van Ripple en Beschta (2012) laat zien hoe wolven in Yellowstone overbegrazing tegengingen.
En laten we nog een mythe de prullenbak in helpen: de wolf is niet uitgezet. Hij heeft zelf zijn weg naar Nederland gevonden. Genetisch onderzoek en GPS-tracking (Linnell et al., 2021) tonen aan dat wolven uit Duitsland en Polen zelfstandig naar Nederland migreerden, zonder menselijke hulp. Dit is geen complot, maar gewoon wetenschappelijk aangetoond. En dat is juridisch een groot ding. Een dier dat op eigen kracht migreert, valt onder de Habitatrichtlijn en is daarmee beschermd. Nederland mag hem niet zomaar afschieten of verwijderen, ongeacht hoeveel stemmen je ervoor zou verzamelen.
Dan dat referendum. Stel dat we morgen massaal stemmen voor afschot. Wat verandert dat? Helemaal niks. De wolf is een strikt beschermde soort onder de Europese Habitatrichtlijn, en die heeft voorrang op nationale wetten. Dit is al in 1964 vastgesteld door het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak Costa vs. ENEL. Zelfs als Nederland unaniem zou stemmen voor afschot, dan nog mogen we dat juridisch niet uitvoeren.
En trouwens, een referendum over de wolf in Nederland? Kansloos. Sinds 2018 hebben we geen wettelijke basis meer voor een landelijk referendum. En zelfs als het er wél zou komen, is de uitslag niet bindend en heeft die geen invloed op Europese wetgeving. Bovendien bepaalt artikel 94 van de Nederlandse Grondwet dat internationale verdragen, zoals de Habitatrichtlijn, boven nationale wetgeving staan. Dus of je nu voor of tegen bent, de wet is de wet.
Conclusie
De Oostvaardersplassen laten precies zien wat er gebeurt als mensen proberen de natuur te “managen” zonder roofdieren. Het liep uit de hand. De wolf is het levende bewijs dat de natuur zichzelf herstelt, als wij ons er tenminste niet mee bemoeien. Misschien is dat precies wat we nodig hebben: minder knutselen aan ecosystemen en meer vertrouwen in de natuur.