Defensie blijft vaag over invloed militaire oefeningen op wolven – bezwaar afgewezen na advies commissie: Defensie informeel schuldig aan dood Bram
Op 15 oktober 2025 liet het Ministerie van Defensie weten dat ons Woo-bezwaar is afgewezen. We vroegen om documenten over militaire activiteiten op de Leusderheide in relatie tot de aanwezigheid van wolven. Volgens Defensie bestaan zulke documenten niet.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 25 december 2025
De Commissie Advisering Bezwaarschriften Defensie heeft ons bezwaar beoordeeld en adviseerde om het ongegrond te verklaren. De minister van Defensie heeft dat advies overgenomen.
En dat terwijl: – in maart 2025 een nieuw Defensie-draaiboek van kracht werd, waarin expliciet staat dat bij aanwezigheid van welpen rust moet worden gewaarborgd; – uit eerdere Woo-stukken blijkt dat al in 2024 werd overwogen om vangkooien te plaatsen; – in 2025 een duidelijke toename plaatsvond van militaire activiteiten op de Leusderheide, waaronder helikoptervluchten, zonder dat daar enige ecologische toetsing van is vrijgegeven.
De commissie erkent onze zorgen over de ecologische impact en de zorgplicht onder de Omgevingswet, maar stelt dat dit “buiten het toetsingskader van het Woo-besluit” valt. Met andere woorden: ook als Defensie wél had moeten toetsen, en ook als dat wettelijk vereist was, dan nog hoeft openbaarmaking niet afgedwongen te worden zolang Defensie zegt dat er niets is.
Wij nemen het besluit en het advies op in ons dossier. Niet omdat het juridisch iets oplevert, maar omdat het ons inzicht geeft in hoe het gevecht rond de wolf gevoerd wordt – en door wie.
Wij trekken één conclusie, en die delen wij.
Defensie is de aanleiding dat Bram is doodgeschoten.
Door militaire druk op de Leusderheide vluchtten Bram en Eva met hun jonge welpen. In één nacht trokken ze naar het Vogelwater. Dáár begon de vervolging van Bram. Wat volgde was zijn isolatie, zijn demonisering, zijn dood.
Ondertussen bestuderen wij het besluit van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in deze zaak. Wij beraden ons op vervolgstappen en overwegen het besluit voor te leggen aan de bestuursrechter, mede in het licht van de vragen die blijven bestaan over de naleving van wettelijke zorgplichten en de rol van betrokken overheidsinstanties.
Defensie is echt niet van ons af. We moeten alleen een andere route zien te vinden om alles boven water te krijgen.