Brussel, 7 maart 2025 – De Europese Commissie heeft officieel de beschermingsstatus van de wolf verlaagd van ‘strikt beschermd’ naar ‘beschermd’. Dit volgt op de wijziging van de Bern Conventie, die op 6 december 2024 werd goedgekeurd en vandaag in werking is getreden.

Door Werkgroep Wolf Leusden

Hierdoor krijgen EU-lidstaten meer ruimte om hun wolvenpopulaties te beheren. Voor Nederland verandert er voorlopig echter niets, aangezien hier nooit een ‘gunstige staat van instandhouding’ is vastgesteld.

Meer Beheer, Maar Nog Steeds Bescherming

De voorgestelde wijziging van de Habitatrichtlijn (Annex IV en V) geeft lidstaten meer flexibiliteit in het reguleren van wolvenpopulaties. Maar de wolf blijft een beschermde soort, wat betekent dat maatregelen in lijn moeten zijn met de instandhoudingsdoelen. Lidstaten mogen er bovendien voor kiezen om de bescherming nationaal op een hoger niveau te houden.

Nederland blijft voorlopig aan de strikte bescherming vasthouden, omdat er hier nooit een ‘gunstige staat van instandhouding’ voor de wolf is vastgesteld. Dit betekent dat afschot of actief populatiebeheer juridisch nog steeds niet is toegestaan.

Volgens de Rijksoverheid: “Ook bij het eventueel aanpassen van de beschermde status van de wolf moet Nederland blijven werken aan een gunstige staat van instandhouding van de wolf. Het steunen van het voorstel verandert hier niets aan. Een eventuele verandering van de beschermde status onder het Verdrag van Bern heeft niet meteen gevolgen voor de juridische bescherming van de wolf in Nederland. Daarvoor is eerst nog aanpassing van de Europese Habitatrichtlijn en nationale wetgeving nodig. Tot die tijd blijft de wolf strikt beschermd volgens de huidige regels.”

Uitleg: Hoe Zit Dit Precies?

  • Nederland moet werken aan een gunstige staat van instandhouding;
  • Nederland kan niet zomaar wolven gaan beheren (bijv. afschieten of verjagen), zoals partijen als de BBB willen;
  • Eerst moet worden vastgesteld hoeveel wolven er per regio nodig zijn om een stabiele populatie te behouden. Zolang dit niet is gebeurd, blijft de wolf strikt beschermd.

 

Lagere beschermingsstatus betekent niet automatisch verandering voor Nederland

  • Zelfs als de wolf onder de Bern Conventie een lagere status heeft gekregen, blijven de Europese Habitatrichtlijn en de nationale wetgeving leidend;
  • Totdat deze wetten worden aangepast, blijft de wolf in Nederland strikt beschermd.

 

Nederland heeft nooit een gunstige staat van instandhouding vastgesteld

  • Er is in Nederland geen officieel vastgesteld aantal wolven dat nodig is voor een stabiele populatie;
  • Dit betekent dat Nederland niet zomaar over kan gaan op beheer. Zolang dit niet wordt vastgelegd, blijft de wolf de facto strikt beschermd.

 

Von der Leyens Persoonlijke Agenda

Opvallend is dat de versoepeling van de beschermingsstatus van de wolf sterk is gepusht door Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. Von der Leyen staat bekend als een tegenstander van de wolf sinds haar pony Polly in september 2022 door een wolf werd gedood op haar privéterrein in Duitsland. Sindsdien voert ze een actieve lobby om de strikte bescherming van de wolf te versoepelen.

Critici stellen dat haar persoonlijke ervaring een onevenredige invloed heeft gehad op het Europese wolvenbeleid. Waar de Commissie zich eerder nog baseerde op wetenschappelijke rapporten over de rol van de wolf in ecosystemen, lijkt de recente koerswijziging vooral ingegeven door maatschappelijke en politieke druk van boerenorganisaties en jagerslobby’s.

EU-wetgeving Nog Niet Aangepast: Besluitvorming Over Wolf Bescherming Loopt Door

De bezwaartermijn is inmiddels voorbij. Dit betekent dat de nieuwe status eerst juridisch moet worden vastgelegd en dat hierover nog gestemd moet worden. Hoewel de Bern Conventie de beschermingsstatus van de wolf al heeft verlaagd, moet de EU de Habitatrichtlijn nog aanpassen. Dit betekent:

  • De Europese Commissie heeft een wetsvoorstel ingediend;
  • Het Europees Parlement en de Raad van de EU moeten hier nog over stemmen;
  • Pas na goedkeuring wordt de nieuwe status ook op EU-niveau juridisch vastgelegd.

 

De verlaging van de beschermingsstatus van de wolf binnen de Europese Unie vereist een formeel besluitvormingsproces. Hoewel de wijziging van de beschermingsstatus onder de Bern Conventie dus is goedgekeurd en op 7 maart 2025 in werking is getreden, moet de EU-wetgeving, met name de Habitatrichtlijn, nog worden aangepast om deze wijziging te implementeren. europa.eu

Besluitvormingsprocedure:

  1. Voorstel door de Europese Commissie: De Europese Commissie heeft op 7 maart 2025 een voorstel ingediend om de bijlagen IV en V van de Habitatrichtlijn te wijzigen, zodat de beschermingsstatus van de wolf wordt verlaagd van 'strikt beschermd' naar 'beschermd'. europa.eu
  2. Goedkeuring door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie: Dit voorstel moet worden goedgekeurd door zowel het Europees Parlement als de Raad van de Europese Unie. Beide instellingen moeten stemmen over het voorstel voordat het in werking kan treden.

 

Bronnen die bevestigen dat deze stemming nog moet plaatsvinden:

  • Het persbericht van de Europese Commissie van 7 maart 2025 vermeldt dat het voorstel voor de wijziging van de Habitatrichtlijn nu moet worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad.
  • Een artikel van LTO Nederland van 7 maart 2025 stelt dat de wijziging van de Habitatrichtlijn nog moet worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Europese Raad. lto.nl
  • Een artikel in Nieuwe Oogst van 8 maart 2025 bevestigt dat de wijziging van de Habitatrichtlijn nog moet worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Europese Raad. nieuweoogst.nl Kortom, hoewel de verlaging van de beschermingsstatus van de wolf onder de Bern Conventie is goedgekeurd en in werking is getreden, moet de wijziging van de Habitatrichtlijn nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie. Deze stemmingen moeten nog plaatsvinden om de wijziging volledig te implementeren.

 

Tot die tijd blijft de huidige bescherming binnen de EU en dus ook in Nederland van kracht. Zelfs als de EU de status uiteindelijk verlaagt, moet Nederland nog steeds aantonen dat de wolf een ‘gunstige staat van instandhouding’ heeft voordat beheermaatregelen zoals afschot toegestaan zijn.

Wat Betekent Dit Voor Nederland?

Ondanks de verlaging van de status op EU-niveau blijft Nederland gebonden aan de Habitatrichtlijn en nationale wetgeving. Beheer van de wolf blijft hier voorlopig onmogelijk, omdat:

  • Er geen ‘gunstige staat van instandhouding’ is vastgesteld;
  • De bescherming van de wolf nog steeds onder nationale wetgeving valt;
  • Lidstaten mogen besluiten een striktere bescherming te hanteren dan de EU-richtlijn.

 

Dit betekent dat de roep om afschot van wolven in Nederland juridisch geen grond heeft. Pas als Nederland kan aantonen dat de populatie zich in een stabiele en gezonde staat bevindt, kan de beschermingsstatus opnieuw ter discussie worden gesteld.

Het proces om de beschermingsstatus van de wolf in Nederland daadwerkelijk te verlagen kan echter veel tijd in beslag nemen. De wijziging van de Habitatrichtlijn door de EU is een complexe en langdurige procedure die eerst door zowel het Europees Parlement als de Raad van de EU moet worden goedgekeurd. Dit kan maanden tot meerdere jaren duren (Europese Commissie, 2025).

Zelfs als deze wijziging op Europees niveau wordt doorgevoerd, moet Nederland de aangepaste regelgeving nog implementeren in de nationale wetgeving. Dit proces omvat juridische toetsing, mogelijke inspraakrondes en parlementaire goedkeuring, wat doorgaans één tot twee jaar in beslag neemt. Daarnaast blijft Nederland, ook bij een verlaging van de beschermingsstatus, gebonden aan de verplichting om wetenschappelijk aan te tonen dat de wolf zich in een ‘gunstige staat van instandhouding’ bevindt voordat er ingrijpende beheermaatregelen, zoals afschot, kunnen worden toegepast. Conclusie

De versoepeling van de beschermingsstatus van de wolf in Europa lijkt voor nu een politieke overwinning voor de boerenlobby en jagersorganisaties, maar voor Nederland verandert er weinig. De wolf blijft hier voorlopig strikt beschermd, en beheermaatregelen zoals afschot blijven juridisch onmogelijk. Ondertussen blijft de rol van Ursula von der Leyen en haar persoonlijke agenda rondom de wolf een onderwerp van discussie binnen de Europese natuurpolitiek.

Later dit voorjaar zal een uitgebreid juridisch dossier verschijnen over de beschermingsstatus van de wolf, waarin de juridische implicaties en toekomstige ontwikkelingen verder worden uitgewerkt.