Uitgezet? Niet dus. De wolf die zich in Nederland vestigt, is 100% wild, 100% natuurlijk en 100% beschermd. Lees hier waarom die framing niet klopt.

Door Werkgroep Wolf Leusden

Een terugkeer die natuurlijker is dan je denkt

De wolven die zich sinds 2015 in Nederland vestigen, zijn zuivere grijze wolven (Canis lupus lupus) afkomstig uit de Centraal-Europese populatie, met genetische wortels in landen als Polen, Slowakije en Oost-Duitsland. Deze populatie, die ooit ernstig bedreigd werd door intensieve jacht en habitatverlies, herstelt zich sinds de jaren negentig dankzij strenge Europese natuurbeschermingswetten, zoals de Habitatrichtlijn (1992), en een verbeterd ecologisch netwerk van natuurgebieden. Vanuit deze regio breidt de wolf zich op natuurlijke wijze uit naar West-Europa. Dit wordt ondersteund door de aanleg van ecologische corridors zoals Groene Bruggen en het wegvallen van barrières als de voormalige IJzeren Gordijn-grens.

In Nederland vestigde de eerste wolf zich officieel in 2019 op de Veluwe—een gebied met voldoende prooidieren zoals reeën en wilde zwijnen. Sindsdien groeit het aantal waarnemingen gestaag. Volgens BIJ12 (stand maart 2025) leven er inmiddels elf wolvenroedels in Nederland, waarvan acht in Gelderland.

DNA liegt niet: zuivere wolven, keer op keer

Bij een onderzoek naar de kruising van wolven met honden is geen zogenoemde 'hybridisatie' aangetroffen. Dat meldt de provincie Gelderland dinsdag, op basis van onderzoeksresultaten van een lab uit Slovenië.

Een wolf wordt hybride genoemd wanneer het dier relatief kort geleden is gekruist met een hond. BIJ12, dat namens de provincies de afhandeling regelt van schade die door wolven is ontstaan, gaf eerder al aan dat zulke kruisingen tot op heden niet in het wild waren gevonden. Desondanks wilden de Gelderse politieke partijen extra onderzoek naar hybridisatie.

In samenwerking met de Wageningen Universiteit werd dan ook DNA van elf in Nederland dood aangetroffen wolven gestuurd naar het Sloveense instituut DivjaLabs, dat verbonden is aan de Universiteit van Ljubljana. Bij negen wolven is in elk geval geen sprake van hybridisatie. Van twee wolven was het genetisch materiaal in een te slechte staat om er duidelijke conclusies aan te kunnen verbinden. Dat DNA kwam van kadavers die al in ontbinding waren.

Elke wolf die in Nederland wordt aangetroffen—via dode exemplaren, uitwerpselen of prooiresten—wordt onderworpen aan DNA-analyse door Wageningen Environmental Research (WENR), een gerenommeerd instituut dat samenwerkt met internationale experts. Deze analyses, uitgevoerd met technieken als mitochondriaal DNA-sequencing en nucleaire merkanalyse, tonen consequent aan dat het om genetisch zuivere wolven gaat. Tot op heden, maart 2025, is er geen enkel geval van hybridisatie met honden vastgesteld. Dit wordt niet alleen bevestigd door Nederlandse onderzoekers, maar ook door Europese partners zoals het Duitse Senckenberg Instituut, dat de genetische integriteit van de Centraal-Europese wolvenpopulatie monitort. De resultaten zijn openbaar, peer-reviewed en voldoen aan internationale standaarden.

De mythe van de hybride: een politieke strategie

Ondertussen gaat het in Nederland niet anders dan in de Verenigde Staten. Zo wilde Eric Kemperman van BBB al in 2023 lobbyen om de beschermde status van de wolf te laten afnemen. Het idee dat de wolf niet raszuiver zou zijn en daarom verjaagd zou mogen worden (desnoods doodgeschoten), wordt door sommige groepen binnen de anti-wolfbeweging, waaronder leden van de politieke partij BBB, actief gepromoot.

Hybriden – zoals men beweert over de wolven in Nederland – vallen namelijk niet onder dezelfde beschermde status als de wolf. "Onjuiste beweringen worden daarbij echter niet geschuwd," schreef De Gelderlander. In de Gelderse Statenzaal werd destijds een toespraak gehouden, vol verdachtmakingen en beschimpingen over de wolf. De opinie moest worden beïnvloed met het beeld dat de wolf ons zou zijn opgedrongen. “Feitenvrije meningen vertroebelen het politieke debat. Zeker als anderen die vermeende feiten overnemen, of ze op z’n minst serieus nemen.”

De suggestie dat hybridisatie een politieke strategie is, past bij de belangen van partijen zoals BBB, die de wolf als probleem voor veehouders zien. Hun herhaalde verwijzing naar hybridisatieclaims, zoals de ForGen-analyse, en moties voor extra onderzoek wijzen op een patroon dat de beschermde status van de wolf kan ondermijnen. Toch blijft het onzeker of dit een bewuste tactiek is of eerder voortkomt uit oprechte twijfel of opportunisme, omdat harde bewijzen van een geplande strategie ontbreken.

Van Straaten en het verhaal van de uitzetting De eerder genoemde Annemieke van Straaten heeft haar zorgen geuit over de aanwezigheid van de wolf in Nederland en stelt dat er sprake zou zijn van uitzetting en hybriden. Eén van de argumenten die zij hiervoor aandraagt, is dat het domein wolveninnederland.nl al in 2007 werd geclaimd, terwijl er op dat moment nog geen wolven in Nederland waren waargenomen. Volgens haar zou dit kunnen wijzen op een vooraf bedacht plan om de wolf in Nederland te introduceren, waarbij de website als onderdeel van dit plan wordt gezien. Hoewel er geen concreet bewijs is voor deze stelling, worden haar zorgen door verschillende personen gedeeld. Zo verwees Eric Kemperman tijdens de eerder genoemde bijeenkomst in Maarsbergen opnieuw naar haar argumenten.

Wat wél vaststaat, is dat de mogelijke terugkeer van de wolf al in 2007 werd voorzien op basis van de natuurlijke verspreiding van het dier in Europa. Destijds werd de komst van de wolf naar Nederland als een realistische mogelijkheid beschouwd. Daarnaast was Van Straaten vanaf januari 2023 regelmatig aanwezig in het Gelderse provinciehuis, zoals De Gelderlander destijds meldde.

Ongefundeerde kosten, verdraaide feiten

Kemperman begon in de bijeenkomst ook over de kosten van wolfwerende hekken, die per hectare gemiddeld €15.000 zouden kosten. Deze slag in de lucht werd zonder blikken of blozen overgenomen door gedeputeerde Harold Zoet, ook van BBB. Volgens de wolvencommissie Gelderland liggen de werkelijke kosten echter veel lager.

Kemperman nam ook de bewering van Annemieke van Straaten dat er in Nederland geen wolven zouden zijn, maar alleen hybriden, klakkeloos over. Hij verwees daarbij naar onderzoeken van een ‘gerenommeerd’ instituut waaruit zou blijken dat het DNA van Nederlandse wolven vermengd is met dat van onder andere honden. De wetenschappelijke onderbouwing van deze claim rammelt echter aan alle kanten. Joachim Mergeay, specialist in DNA-onderzoek bij wolven, noemde het betreffende onderzoek ronduit "beschamend". “Uit een van die onderzoeken waar de BBB mee wappert, blijkt dat een dier voor 65 procent wolf en voor 45 procent Duitse herder is. Dat komt niet uit op 100 procent.”

Daarnaast wordt ook de Wageningen Universiteit regelmatig in twijfel getrokken, terwijl zij als officiële instantie het DNA van wolven onderzoekt. Hun conclusie is helder: er lopen op de Veluwe geen wolven rond die hybriden zijn.

Stroperij, verdwijningen en framing

Toch nam de Gelderse politiek de feitenvrije beweringen van de BBB over. De geschiedenis herhaalt zich. Mensen zijn bang voor wolven en willen de wolven weer vervolgen en op gruwelijke wijze doden. Dit is al gebeurd, waarvan twee gevallen zijn bewezen: de op gruwelijke wijze vermoorde wolf door een boer en vier agenten in Wapse, met hulp van hun burgemeester, en de wolf die zwaar gewond raakte door toedoen van sadisten. Glenn Lelieveld houdt rekening met het moedwillig doden van wolven door stropers of door "mensen die de wolf niet zien zitten". Ook Erwin Vermeulen van Animal Rights bevestigt dat de grote ‘heidewolf’ in Zuidoost-Brabant waarschijnlijk op dezelfde manier is verdwenen.

Wetgeving: hybride wolven zijn níet beschermd

Er wordt vaak gespeculeerd dat er in Nederland hybride wolven rondlopen, die minder schuw zouden zijn en minder bescherming verdienen. Volgens de Habitatrichtlijn vallen hybriden – kruisingen tussen wolf en hond – niet automatisch onder dezelfde strikte bescherming als Canis lupus, wat afschot juridisch kan vergemakkelijken. Het Interprovinciaal Wolvenplan baseert de status op DNA-analyse [19]. In Nederland toont WENR consequent aan dat er geen hybriden zijn [4], en BIJ12 rapporteert alleen zuivere wolven [3]. Toch blijft hybridisatie een politiek stokpaardje.

In Nederland voert WENR analyses uit op wolven-DNA om eventuele hybridisatie vast te stellen. De resultaten worden gedeeld met BIJ12, dat in openbare rapporten vermeldt of het gaat om een pure wolf of een mogelijke wolfshond. Tot nu toe heeft WENR geen hybride wolven in Nederland vastgesteld, hoewel het onderwerp regelmatig in politieke debatten wordt aangehaald.

De ForGen-affaire: pseudowetenschap als politiek wapen

Op 5 juli 2023 diende Eric Kemperman een motie in bij de Gelderse Staten, waarin hij aandrong op aanvullend onderzoek naar mogelijke hybridisatie. Hij baseerde zich op een DNA-analyse van het Duitse bureau ForGen. Omdat ForGen niet reageerde op verzoeken om mee te werken, werd het onderzoek uitgevoerd door DivyaLabs uit Slovenië. Elf DNA-monsters van overleden wolven werden onderzocht en toonden geen hybridisatie aan. Het volledige rapport is openbaar. Toch blijven op sociale media berichten circuleren over de ForGen-analyse, die inmiddels ernstig is bekritiseerd vanwege ondeugdelijke methodes.

Van der Plas en het Kamerdebat van 25 maart 2025 BBB blijft deze narratieven herhalen. In januari 2024 pleitten Cor Pierik en Caroline van der Plas voor wolvenbeheer [6]. Tijdens het wolvendebat op 25 maart 2025 stelde Van der Plas dat 'experts sprookjes vertellen' over de ongevaarlijkheid van de wolf, en uitte zij twijfel aan hun genetische zuiverheid, verwijzend naar de ForGen-analyse – ondanks weerlegging door onafhankelijke instituten.

Ecologie versus emotie Critici wijzen erop dat BBB bewust inzet op emotie en anekdotes, in plaats van wetenschappelijke feiten. De ecologische waarde van de wolf in Nederland is inmiddels duidelijk zichtbaar. Als toppredator reguleert hij populaties van reeën en edelherten, wat overbegrazing tegengaat en biodiversiteit bevordert. In ecosystemen zoals Yellowstone in de VS leidde de terugkeer van de wolf tot herstel van vegetatie en rivieroevers.

Conclusie: de wolf hoort hier

Tegelijkertijd roept de aanwezigheid van de wolf spanningen op, vooral bij veehouders. Ondanks maatregelen zoals schadevergoedingen en wolfwerende hekken, blijft predatie op schapen en geiten een bron van conflict. BBB benadrukt vooral de lasten, maar laat vaak achterwege dat er inmiddels subsidies en ondersteuningstrajecten bestaan om juist die schade te beperken, zoals het Landelijk Team Veebescherming.

De discussie is fel en gepolariseerd. Voorstanders, zoals natuurorganisaties (bijv. Natuurmonumenten), zien de wolf als symbool van succesvolle natuurbescherming. Tegenstanders, waaronder LTO Noord en Farmers Defence Force, pleiten voor afschot. Pogingen om de wolf als hybride te framen, passen in dit bredere frame: de wolf als indringer, als symbool van overheidsbemoeienis.

Maar de feiten zijn helder: de grijze wolf in Nederland is geen gefokt, uitgezet of verwilderd dier, maar een wilde, genetisch zuivere predator die hier thuishoort. Zijn terugkeer is het resultaat van decennia Europees natuurbeleid en een weerbaar ecosysteem. De vraag is niet óf hij hier thuishoort, maar hoe wij zijn plek erkennen—in angst, of in vertrouwen.

Bronnen

  • Europese Habitatrichtlijn (1992): Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna;
  • Ecologische corridors: Publicaties over Groene Bruggen en natuurverbindingen, o.a. van het Ministerie van LNV;
  • BIJ12 Voortgangsrapportage Wolf, maart 2025. Via: publicaties.bij12.nl;
  • Wageningen Environmental Research (WENR): O.a. “Habitatgeschiktheid voor de wolf in Nederland” (2024), via wur.nl;
  • Senckenberg Instituut: Genetisch onderzoek binnen het CEwolf-consortium, via senckenberg.de;
  • BBB-motie januari 2024: Tweede Kamerstukken, via tweedekamer.nl;
  • Wolvendebat Tweede Kamer, 25 maart 2025: Verslag van de Handelingen, via tweedekamer.nl;
  • EU-voorstel december 2024: Voorstel tot wijziging beschermingsstatus wolf, via ec.europa.eu;
  • Ripple, W.J. & Beschta, R.L. (2012): “Trophic cascades in Yellowstone”, Journal of Ecology;
  • Landelijke Aanpak Wolven (december 2024): Beleidsdocument Ministerie van LNV, via rijksoverheid.nl;
  • Natuurmonumenten: Standpunt en nieuwsberichten, via natuurmonumenten.nl;
  • LTO Noord / Farmers Defence Force: Persberichten en standpunten, via lto.nl en nieuweoogst.nl;
  • Annemieke van Straaten: Claims over wolveninnederland.nl en hybriden, o.a. geciteerd in De Gelderlander (2023);
  • Eric Kemperman (BBB): Lobby en uitspraken, o.a. bijeenkomst Maarsbergen 2023, geciteerd in De Gelderlander;
  • Joachim Mergeay: Kritiek op hybride-onderzoek, geciteerd in De Gelderlander (2023);
  • Wolvencommissie Gelderland: Reactie op kosten wolfwerende hekken, via gelderland.nl/themas/natuur/de-wolvencommissie;
  • DivyaLabs Ltd.: Rapport over DNA-analyse wolven Nederland (2023), openbaar via provincie Gelderland;
  • Glenn Lelieveld & Erwin Vermeulen: Verdwijning wolven en stroperij, o.a. “stroperij.jpg” en Animal Rights-verklaringen. • Interprovinciaal Wolvenplan: Beleid over wolvenbescherming, via rijksoverheid.nl en BIJ12;
  • Animal Rights: “Zwaargewonde wolf opgejaagd door omstanders o.a. met quad”, 20 juli 2024;
  • RTV Drenthe: “Wolvendeskundige over aanval wolf op mens: ‘Niet terecht dat wolf is afgeschoten’”, 9 juli 2023 • Hybride wolf bestaat niet in Nederland, blijkt uit onderzoek