De Kamervragen van André Flach (SGP) over de wolf laten zien hoe angst en polarisatie bewust worden aangejaagd. Flach presenteert zich als“man van het Boek”, maar gebruikt datzelfde Boek ten pas en ten onpas om eigen frames te legitimeren. In plaats vanwarerentmeesterschap en zorgvuldigheid te bevorderen, kiest hij voor bangmakerij en politiek theater – en blijft hij hiermeezijn eigen boek ontrouw.
Door Stichting Werkgroep Wolf Leusden, 26 september 2025
De vragen van Flach
Flach grijpt de brandbrief van 22 Gelderse burgemeesters aan, die de noodklok luiden over het toenemende aantal wolven dat aanwezig is in de regio. Zijn Kamervragen https://tinyurl.com/yckyejcu volgen dezelfde lijn van alarmisme en bevatten de volgende elementen:
- Of de staatssecretaris de brandbrief kent en de zorgen van de burgemeesters deelt.
- Wat het betekent dat wolven hun schuwheid zouden verliezen en vaker nabij mensen en bebouwing komen.
- Of de juridische ruimte om wolven te verjagen of aversief te conditioneren voldoende benut wordt.
- Hoe contactmomenten met mensen worden geregistreerd en of incidenten met honden ook worden vastgelegd.
- Of gemeenten een beroep kunnen doen op een deskundig crisisteam.
- Of burgemeesters inderdaad te weinig kunnen met hun noodbevoegdheden en een ruimer handelingskader zouden moeten krijgen.
- Of provincies genoeg doen met de (volgens hem) “verlaagde beschermingsstatus” van de wolf.
- Of het ontwerpbesluit voor wolvenbeheer aangescherpt kan worden.
- Of er gebieden aangewezen moeten worden als wolfvrije zones.
- Of de groei van roedels al ruimte biedt om eerder in te grijpen, ook al is de gunstige staat van instandhouding (GSI) nog niet bereikt.
- Of andere landen de GSI al hebben vastgesteld en of dunbevolkte landen meer moeten bijdragen dan dichtbevolkte.
Wat de stand van zaken is van overleg met Duitsland en andere landen over wolvenbeheer.
GSI niet vastgesteld = strikte bescherming Flach probeert hiermee de suggestie te wekken dat er al volop ruimte bestaat om in te grijpen. Juridisch is dat onjuist. De Habitatrichtlijn is helder: zolang de GSI niet is vastgesteld, geldt de wolf automatisch als strikt beschermd(bijlage IV). In Nederland en voor de Centraal-Europese wolvenpopulatie is de GSI nooit vastgesteld. Dat betekent dat ingrijpen alleen mag als:
1. er sprake is van een strikt noodzakelijk belang, 2. er geen andere bevredigende oplossing bestaat, en 3. de instandhouding van de populatie niet wordt geschaad.
Elke poging om via Kamervragen, burgemeestersbrieven of politieke uitspraken de regels op te rekken, stuit dus op harde juridische grenzen.
Gemeentewet: geen structureel wolvenbeheer
Flach vraagt expliciet of burgemeesters meer ruimte moeten krijgen. Maar de Gemeentewet geeft slechts bevoegdheden bij acute ordeverstoringen zoals branden, rampen of rellen. Structureel wildbeheer – verjagen of afschot – hoort daar niet bij. Dat is bevoegdheid van de provincie, binnen de Habitatrichtlijn en de Omgevingswet. Nationale wetgeving kan dit niet veranderen zonder Europees recht te schenden.
Wat wél kan
Flach wekt de indruk dat Nederland niets kan totdat de EU de status verlaagt. Dat is onjuist. Binnen de huidige bescherming bestaan er al mogelijkheden:
- Verjagen met licht of geluid, zolang voortplantingsgebieden niet structureel worden verstoord.
- Aversieve conditionering, mits zorgvuldig uitgevoerd.
Deze opties zijn expliciet opgenomen in de EU-richtsnoeren van 2021.
Geen wolfvrije zones
Flach wil gebieden aanwijzen die ongeschikt zijn voor wolven. Maar de Habitatrichtlijn verplicht lidstaten soorten te beschermen in hun natuurlijke verspreidingsgebied. Sinds 2015 hoort Nederland daar weer bij. Een generieke wolfvrije zone is juridisch onmogelijk, zou sneuvelen bij de rechter en kan zelfs leiden tot Europese inbreukprocedures.
Populatie-argument juridisch onhoudbaar
Flach stelt dat Nederland door zijn bevolkingsdichtheid minder hoeft bij te dragen. Maar de Habitatrichtlijn kent dat criterium niet. Elke lidstaat moet zijn eigen bijdrage leveren, passend bij zijn ecologie en territorium. Het beroep op Duitsland of Polen is juridisch kansloos.
Zorgvuldigheid ontbreekt
Flach vraagt om meer ruimte voor ingrijpen, maar gaat voorbij aan een cruciale plicht: zorgvuldigheid. Artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht vereist dat besluiten zorgvuldig worden voorbereid. Dat betekent: uniforme registratie van incidenten, professioneel gedragsonderzoek, en objectieve gegevens. Juist die basis ontbreekt nog steeds.
Europese context: statuswijziging onzeker
Flach doet alsof (wat Bijbels ook niet mag, want dat valt onderliegen) de beschermingsstatus al is verlaagd. Dat is niet waar. De procedure om de wolf van bijlage IV naar V te verplaatsen is Europees, politiek zeer omstreden en kan jaren duren of stranden. Tot dat moment blijft de wolf strikt beschermd.
Wat in Flachs Kamervragen onbijbels is
- Angst zaaien en polariseren Flach gebruikt de wolf als symbool van dreiging en zet in op angst en verdeeldheid. Dat is onbijbels, want de Schrift roept op tot vertrouwen, gerechtigheid en het vermijden van valse angst. De wolf heeft zelfs een prominente plekhttps://tinyurl.com/mu3mjhwj in de bron van het christendom: het Jodendom.
- Negeert rentmeesterschap In plaats van zorgvuldige omgang met de schepping kiest hij voor framing en oproepen tot “wolfvrije zones”. Dat is onbijbels, want Bereesjiet/Genesis en de Tehilliem/Psalmen benadrukken de opdracht tot rentmeesterschap en het bewaren van de schepping.
- Misbruik van het Boek Als christen zal Fach van mening zijn dat hij zich “man van het Boek” mag noemen, maar gebruikt het Boek als politiek instrument, niet als bron van wijsheid of compassie. Dat is onbijbels, want wie G’ds woord kent, mag het niet inzetten voor eigenbelang of angstretoriek.
- Ontrouw aan waarheid en zorgvuldigheid Flach suggereert dat er meer ruimte is voor ingrijpen dan er wettelijk is, en schuift juridische feiten terzijde. Dat is onbijbels, want de Schrift leert dat G’d de waarheid liefheeft en bedrog verwerpt.
- Geen recht voor zwakken en kwetsbaren Zijn voorstellen zouden leiden tot willekeurig ingrijpen, terwijl de Habitatrichtlijn juist bescherming biedt aan een kwetsbare soort. Dieren vallen onder de kwetsbaren (vandaar het rentmeesterschap volgens Joodse, de basis van het christendom, uitleg). Dat is onbijbels, want de profeten roepen telkens op recht te doen aan wie bescherming nodig heeft.
Conclusie
De Kamervragen van André Flach (SGP) zijn geen poging tot zorgvuldige beleidsvorming, maar een voorbeeld van angstretoriek en populisme. Ze herhalen de frames van de 22 burgemeesters en zetten in op juridische onmogelijkheden: wolfvrije zones, “ruimere” bevoegdheden, en vroegtijdig ingrijpen vóórdat de GSI is bereikt.
De feiten zijn duidelijk:
- GSI niet vastgesteld = strikte bescherming.
- Burgemeesters hebben geen structurele bevoegdheid.
- Wolfvrije zones zijn in strijd met Europees recht.
- Populatieverdeling is geen juridisch criterium.
- Registratie en zorgvuldigheid zijn verplicht.
Wat wél kan: verjagen, conditioneren, voorlichting en snelle deskundige inzet bij incidenten.
Zolang politici als Flach blijven kiezen voor framing boven feiten en voor angst boven zorgvuldigheid, blijft het wolvendebat gegijzeld door populisme. En dat terwijl de juridische werkelijkheid ondubbelzinnig dwingt tot zorgvuldigheid, verantwoordelijkheid en respect voor de schepping – iets waar een “man van het Boek” juist het voorbeeld in zou moeten geven, maar wat Flach in deze kwestie verzaakt.
Zie ook voor de christelijke lezers:De Bijbelse en de morele plicht tot bescherming van de wolf – een Joods antwoord op Riezebos