Animal Rights en St. Werkgroep Wolf Leusden stappen naar de rechter De provincie Utrecht heeft op 9 oktober 2025 een omstreden vergunning verleend aan de Zoogdiervereniging voor het vangen van wolven met strikvallen op de Utrechtse Heuvelrug. Het besluit, gepubliceerd onder zaaknummer Z-PU-2025-000448, staat het gebruik toe van de Belisle 8-inch strikval, een vangmethode waarbij de poot van een wolf met een stalen draad wordt omklemd.

Door Stichting Werkgroep Wolf Leusden, 15 oktober 2025

De vergunning geldt tot 31 maart 2027 en maakt het mogelijk om vijf wolven te vangen, zogenaamd voor“onderzoek en onderwijs”. Dat roept direct vragen op: waarom vijf? In eerdere aanvragen werd slechts één wolf genoemd voor zenderonderzoek. Nu zijn er plots vier extra dieren toegevoegd, zonder duidelijke motivering of wetenschappelijk plan. Nergens wordt toegelicht welk onderzoek wordt uitgevoerd, door wie het wordt begeleid, en waarom dit het vangen van meerdere wolven noodzakelijk maakt.

Volgens de provincie is de vergunning bedoeld voor wetenschappelijk onderzoek, maar de onderbouwing ontbreekt grotendeels. De aanvraag verwijst niet naar een concreet onderzoeksvoorstel, ethische toetsing of publicatieverplichting. Het besluit bevat slechts de algemene formulering dat het om “onderzoek en onderwijs”gaat, zonder dat duidelijk is op welke wetenschappelijke vraag dit betrekking heeft.

Onvoldoende geborgde zorgplicht

In het besluit wordt verwezen naarde algemene zorgplichtuit deOmgevingsweten hetBesluit Activiteiten Leefomgeving. Daarmee lijkt de provincie te suggereren dat die zorgplicht voldoende waarborg biedt voor een soort die in de hoogste beschermingscategorie valt. Juridisch gezien is dat echter discutabel. De algemene zorgplicht geldt voor alle dieren en planten, maar biedt geen specifieke bescherming aan strikt beschermde soorten zoals de wolf.

De vraag is dus hoe die zorgplicht concreet wordt geborgd. Als een wolf wordt gevangen, verdoofd en van een zender voorzien, kan dat aanzienlijke stress veroorzaken en risico’s opleveren voor welzijn en roedelstructuur. DeWet natuurbeschermingbiedt slechts een opening voor ingrepen bij zwaarwegend maatschappelijk belang, bijvoorbeeld als de veiligheid van mensen in het geding is. In dit geval ontbreekt dat belang volledig. De vergunning is verleend op basis van“onderwijs en onderzoek”,zonder dat sprake is van een noodzaak of van maatregelen om verstoring te voorkomen. Slim gespeeld — en zorg over Bram

Stg Werkgroep Wolf Leusden spreekt van een“slim gespeeld spelletje” en waarschuwt dat het vangen en zenderen van Bram het dier juist kwetsbaar maakt: zodra hij met een zender is vrijgelaten, kan hij gemakkelijk worden opgespoord en vervolgens het doelwit worden van afschot. Dat risico maakt de stichting’s bezwaar niet slechts juridisch of ecologisch, maar acuut praktisch.

De verantwoordelijke gedeputeerde van Utrecht zei in juli tijdens de informatieavond over de wolf in Wijk bij Duurstede dat ze bezig waren met een vergunning voor het zenderen van de roedel, waarbij de Werkgroep eerder de indruk kreeg dat dit bedoeld was om sneller te kunnen ingrijpen bij incidenten dan voor de vermeende studie. De Stg Werkgroep Wolf Leusden was bij deze bijeenkomst aanwezig.

Leemtes en risico’s in de uitvoering

Ook praktisch schiet de vergunning tekort. Nergens wordt een vaste afstand genoemd tussen de strikvallen en wandelpaden of hondenlosloopgebieden. Er staat slechts iets algemeens over “vanglocaties” en “afstelling”, zonder concrete afstanden of regels. Daardoor is niet toetsbaar of de veiligheid van mensen en huisdieren voldoende wordt gewaarborgd.

Er is bovendien geen maximum aantal vallen vastgelegd. In de beschrijving van de methode staat zelfs dat er “meerdere strikvallen per locatie” kunnen worden geplaatst. Zonder limiet is het onmogelijk om de impact en de risico’s binnen redelijke grenzen te houden.

Een ander belangrijk punt is het ontbreken van duidelijke bepalingen over bijvangsten. De kans dat andere dieren, zoals dassen, vossen of honden, in de vallen terechtkomen is reëel. Toch is er geen verplichting opgenomen tot onmiddellijke bevrijding, dierenartscontrole of stopzetting van de vangst bij letsel of sterfte. De bepaling dat de vangploeg“binnen een half uur ter plaatse” moet zijn, staat alleen in de toelichting, niet als juridisch voorschrift. Dat maakt het vrijblijvend en nauwelijks handhaafbaar.

Ook over bebording en tijdelijke afsluiting van gebieden wordt niets vermeld. Dat is opmerkelijk, gezien de risico’s voor wandelaars en hondenbezitters. Zonder waarschuwing of afzetting kunnen burgers onbedoeld in de buurt komen van actieve strikvallen, met alle gevolgen van dien.

Europese context: streng beschermde soort

De wolf is en blijft een streng beschermde soort onder de Habitatrichtlijn (bijlage IV). Hoewel de Europese Commissie in juli 2025 voorstelde om de soort te verplaatsen naar bijlage V – waarmee beheer soepeler zou worden – is dat voorstel nog niet aangenomen. Zolang de Raad van Ministers niet unaniem instemt, blijft de strikte bescherming gelden. Dat betekent dat vangst of verstoring van wolven alleen mag bij hoge uitzondering, als er geen alternatief is en als de gunstige staat van instandhouding niet in gevaar komt. In Nederland is die staat van instandhouding nog verre van gunstig: de populatie is klein, versnipperd en nog niet stabiel. Een vergunning die het vangen van vijf dieren toestaat, zonder noodzaak of onderzoekskader, is daarom moeilijk te rijmen met de Europese regels.

Animal Rights en Stg Werkgroep Wolf Leusden dienen gezamenlijke vovo in

De organisaties Animal Rights en Stg Werkgroep Wolf Leusden hebben aangekondigd samen een voorlopige voorziening (vovo) in te dienen bij de Rechtbank Midden-Nederland. Zij vragen de rechter om de vergunning onmiddellijk te schorsen, omdat er volgens hen sprake is van ernstige juridische en ethische gebreken. Volgens Animal Rights is het gebruik van deze strik — die gewoon een klem is, een variant op de illegale‘Softcatch leghold traps’— illegaal, onnodig excessief voor wetenschappelijk onderzoek en in strijd met de wettelijke zorgplicht voor de wolf. Dit is al een van de intensiefst gemonitorde roedels van Nederland, waarbij monitoring prima kan via DNA-analyse van drollen en schadegevallen en via wildcamera’s, zoals nu ook al gebeurt.

Eerder, in 2023, trachtte de Zoogdiervereniging hetzelfde te doen bij Bram, om hem ‘aversief’ te conditioneren. Toen alleen met een verdovingsgeweer. De Zoogdiervereniging maakt daarbij, net als nu, gebruik van een reeds in juni 2023 verleende vergunning die breed en algemeen gericht is op alle (grondgebonden) landzoogdieren en waar geen bezwaar of beroep meer tegen openstaat.

Op 13 september 2023 diende Animal Rights daarom een verzoek tot preventief handhavend optreden in tegen het verdoven en zenderen en op 28 november 2023 liet de provincie weten de opdracht tot het zenderen van de wolf in te trekken.

Conclusie

Met deze vergunning begeeft de provincie Utrecht zich op juridisch en ethisch drijfzand. Terwijl heel Europa juist pleit voor coexistente oplossingen en betere voorlichting aan het publiek, kiest Utrecht ervoor om met strikvallen te experimenteren in een gebied waar jonge wolven opgroeien.

Animal Rights en Stg Werkgroep Wolf Leusden willen dat voorkomen. Hun gezamenlijke vovo is niet alleen een juridische stap, maar ook een principieel signaal: onderzoek mag nooit een excuus worden voor wreedheid of willekeur. De wolf verdient bescherming – niet de stalen strik van een beleidsmatig experiment. Uit beschikbare documenten blijkt dat dit project een van de jagers op Bram betrokken te zijn die zich gespecialiseerd noemt in het levend vangen van wolven, na een korte cursus in Duitsland.