Het huilen van de wolven op de Veluwezorgt voor opschudding.Volgens dierenpsycholoog Andermans Vlugtis het een uiting van intens verdriet: de wolven zouden zich “niet welkom” voelen in Nederland.

Door Stichting Werkgroep Wolf Leusden 06 oktober 2025

“Wie ’s avonds door de bossen loopt, hoort wolven huilen. Volgens mij is dat een emotionele noodkreet: ze voelen weerstand vanuit de samenleving, alsof ze niet gewenst zijn,”aldus Vlugt.“Dat doet iets met hun gevoel van bestaansrecht.”

Wat wél bekend is uit wetenschappelijk onderzoek

Los van deze interpretatie is er veel degelijk onderzoek gedaan naar huilen, communicatie en stress bij wolven.

Wolven huilen in de eerste plaats om met elkaar te communiceren: om hun roedel bijeen te roepen, contact te houden en grenzen te markeren. Het is geen menselijke klaagzang, maar een sociaal instrument. Toch is het repertoire van wolvengeluiden veel breder dan alleen huilen.

Het hele klankenpalet van de wolf

Wolven produceren werkelijk alle mogelijke geluiden. Dat weten we - zegt Roelke Posthumus in haar boek “Wolf De terugkeer van een jager”- onder meer dankzij honderden uren geluidsvideo uit een Canadees hol met welpen. Onderzoekster Elizabeth Coscia analyseerde deze banden minutieus. Zij ontdekte dat pasgeboren wolfjes, hoewel nog doof, meteen jammeren, janken, gilletjes slaken en schreeuwen. Ze horen hun nestgenoten nog niet, maar hun moeder begrijpt het wel. Na twaalf dagen beginnen pups geluiden te horen, en na twintig dagen horen ze net zo goed als een volwassen wolf. Zodra wolfjes kunnen horen, breiden ze hun repertoire uit met piepen en grommen, afgewisseld met een blafje, een geeuw of een eerste korte huil.

Zoals bij menselijke baby’s gaat dit gebrabbel na verloop van tijd over in de taal van de volwassenen. De pupscheur verandert in een volwassen huil. Toch heffen pups nooit gezamenlijk gehuil aan – dat zou te veel ongewenste aandacht trekken. Een hoge, korte waarschuwing van de moeder is voldoende. Pas later, als pups hun omgeving gaan verkennen, oefenen ze met langere roepen. Een pup van een maand oud kan al het volledige klankenpalet voortbrengen, maar pas na een half jaar klinkt het echt volwassen. Onderzoekers gebruiken dit gegeven om vast te stellen of een roedel jongen heeft: geoefende luisteraars herkennen een jong wolvenhuil in het koor. Volwassen wolven maken grofweg twee soorten geluid: vredelievende, hogere tonen en agressieve, lagere tonen. Het verschil is evolutionair logisch: hoge tonen duiden op een kleiner, minder bedreigend dier, lage tonen op een groot en potentieel gevaarlijk dier. Ook mensen herkennen dit instinctief – denk aan de sopraan en de bas in een opera.

Blaffen doen wolven zelden en kort, meestal als alarmsignaal. Grommen staat voor agressie. Janken is daarentegen neutraal tot vriendelijk en gericht op groepsgenoten. Vaak janken wolven samen met kwispelende staarten voor ze een gezamenlijk gehuil beginnen. Dat gehuil is vooral langeafstandcommunicatie: eenvoudige signalen die kilometers ver dragen, net als een scheepstoeter.

Een wolf kan een toon tot 780 Hz laten klinken en die ruim tien seconden aanhouden. Het gehuil kan tot zestien kilometer verderop hoorbaar zijn op de toendra. Subtiele boodschappen zitten er niet in, maar dat is ook niet nodig. Huilen kan individueel of in koor. Koorsessies duren meestal een halve tot twee minuten: één wolf begint en de anderen vallen in. In zo’n koor mengen zich ook blaffen en grauwen. Elke wolf heeft zijn eigen herkenbare stem, al is nog onbekend hoe wolven die onderscheiden.

Onderzoek laat zien dat huilen vaak samenhangt met sociale interactie. Vooral na het doden van een prooi huilt een roedel uitbundig en blijft dan bij de buit. Het lijkt een manier om conflicten met andere roedels te vermijden. Eenzame wolven huilen daarentegen om partners te lokken – riskant, want ook rivalen kunnen meeluisteren. Daarom gebruiken wolven soms een zogenoemd “pokerhuil” dat informatie verhult.

Het huilen is altijd bedoeld om gehoord te worden. Wolven liggen er niet passief bij: ze staan of zitten rechtop, liefst op een heuvel of rots, met hun snuit omhoog gericht. Zo draagt het geluid verder – en zorgt het ook voor die iconische beelden die ons zo fascineren.

Menselijke invloed: vermijden en stress

Voor mensen is wolvengehuil een geluid dat niemand onberoerd laat. Sommigen vinden het sinister, anderen juist aangrijpend. Er zijn mensen die vertellen dat hun leven veranderde nadat ze voor het eerst een wolf hoorden huilen. Sommigen willen zelfs meehuilen in wildparken.

Naast dit rijke geluidsrepertoire laat onderzoek ook zien hoe wolven ons mensen ervaren. Ze vermijden menselijke activiteit, verschuiven hun gedrag naar de nacht, en leven in een landschap van angst. Eeuwenlange vervolging heeft hen extreem voorzichtig gemaakt. In gebieden met veel conflicten ervaren ze meer stress en minder stabiliteit in hun roedels. Hun huilen kan zo ook gelezen worden als een weerslag van menselijke druk en dreiging.

Een concreet Nederlands voorbeeld is het ecoduct Treeker Wissel. Dit ecoduct is bedoeld om dieren veilig over te laten steken, maar in 2024 en 2025 vonden er toch incidenten plaats waarbij wolven betrokken waren bij aanrijdingen. Uit Woo-verzoeken en officiële documenten blijkt dat de aanwezigheid van wolven daar sterk beïnvloed wordt door menselijke activiteit en verkeer. Bovendien durven wolven het ecoduct vaak niet eens te gebruiken door de aanwezigheid van jagers en de voortdurende dreiging van afschot. Wat bedoeld is als veilige verbinding wordt zo een plek van risico en spanning. Daar komt bij dat het ecoduct en de omgeving eromheen gesnoeid en gemaaid zijn ten behoeve van afschot. Voor dieren is dat voelbaar: ze merken dat er iets niet pluis is. Zulke gebeurtenissen laten zien dat de leefomgeving van wolven voortdurend onder druk staat. Hun huilen en andere vormen van communicatie vinden dus plaats in een landschap dat door ons is gevormd en verstoord: wegen, licht, geluid, jachtdruk en afschotdreiging beïnvloeden direct hoe en waar wolven zich uiten en bewegen.

Mijn opinie: verbonden zielen

Naast de wetenschap geloof ik dat er nog een andere laag is. Voor mij zijn planten, dieren en mensen verbonden in één geheel. Wolven voelen daarom meer dan alleen directe dreiging: ze nemen de bredere stemming waar die in onze samenleving leeft. Ze voelen de weerstand en vijandigheid van wie hen niet wil, maar ook de warmte van de velen die hen wél omarmen.

Hun gehuil is dus niet alleen communicatie binnen de roedel, maar ook een spiegel naar ons. Het resoneert met de verdeeldheid van ons land: als wij onrustig en vijandig zijn, hoor je dat terug in hun gehuil. Als wij openstaan voor verbondenheid, kan hun stem harmonieus klinken in ons landschap.

Conclusie

Wolven huilen niet van verdriet zoals wij dat kennen. Hun gehuil is communicatie, sociaal cement binnen de roedel en een signaal naar buiten. Maar tegelijk zegt het iets over de wereld waarin zij leven. Wetenschappelijk heet het vermijding en stress; in een bredere visie weerspiegelt het onze houding tegenover de natuur.

Het huilen van de wolven op de Veluwe confronteert ons met onszelf. Het roept de vraag op: willen we een samenleving waar dit dier alleen in angst kan bestaan, of durven we ruimte te maken voor een werkelijk gedeeld landschap waarin mens en wolf samenleven?