Waarom ik bezwaar maak tegen het zwijgen over natuurbescherming op militair terrein. De feiten, gebeurtenissen en conclusies in dit betoog zijn juridisch en beleidsmatig onderbouwd in het officiële bezwaar dat ik op 5 juni 2025 namens Werkgroep Wolf Leusden heb ingediend bij het Ministerie van Defensie.
Door Werkgroep Wolf Leusden, 05 juni 2025
Op 2 mei 2025 ontving ik een Woo-besluit van het Ministerie van Defensie. Daarin stond in wezen dit:er bestaan geen documenten over ecologische toetsing of vergunningverlening bij militaire oefeningen op de Leusderheide.En dat terwijl er op datzelfde terrein al sinds 2024 een wolvenpaar met welpen leeft.
Een jonge wolf, een militaire oefening, een stille dode
Op 26 maart 2025 werd een jonge wolf – nog geen jaar oud, een welp uit het roedel – doodgereden langs de N224 bij Austerlitz. Diezelfde dag vond er een militaire SERE-training plaats op de Leusderheide, direct ten westen van de plek van het incident.
In het e-mailcontact tussen ons en een kapitein van Defensie werd bevestigd dat er die dag inderdaad oefeningen plaatsvonden. Dit detail lijkt misschien klein, maar het is veelzeggend. Want het Defensiedraaiboek, dat in maart 2025 nog werd aangescherpt, schrijft expliciet voor dat bij aanwezigheid van wolven met welpen verstoring voorkomen moet worden. Als het nodig is, moet het gebied zelfs worden afgesloten. Maar daar is niets van te merken geweest.
Geen voorzorg, geen afzetting, geen documentatie. En volgens Defensie dus ook: geen documenten.
Gevolg? Een jonge wolf is gestorven die niet had hoeven sterven.
Niet door ‘de natuur’, maar door slecht overheidsbeleid. Door het ontbreken van maatregelen die eenvoudig en verplicht waren.
De roedel op drift – en de gevolgen stapelen zich op
En daar blijft het niet bij. Want door deze voortdurende verstoring – militaire helikopters, schietoefeningen, slipjachten – zijn wolf Bram, zijn vrouwtje Eva en hun welpen uit hun kernterritorium verdreven. Ze moesten weg uit het enige gebied waar ze veilig waren. En precies dát leidde tot de zogeheten incidenten:
- Het hondje Louie, dat in juli 2024 werd gegrepen aan de rand van het bos bij Austerlitz;
- Het meisje van de BSO, dat eveneens in juli 2024 ten val kwam na een schrikreactie – zonder bijtwonden;
- En uiteindelijk: het omstreden DNA-spoor van 19 mei 2025 bij Den Treek.
Allemaal gebeurtenissenbuiten het oorspronkelijke wolvengebied.
Als deze roedel met rust was gelaten, als hun leefgebied serieus was beschermd, dan waren deze incidenten nooit gebeurd.
Dan had niemand van hen in paniek hoeven vluchten, en was de politieke hysterie achteraf overbodig geweest.
Illegale scenario's: pootklemmen en burgemeestersbevel
Uit Woo-documenten uit 2024 blijkt bovendien dat de provincie Utrecht serieus heeft overwogen om Bram met pootklemmen te vangen — een methode die in de hele EU verboden is wegens dierenleed en selectierisico’s. Dat zoiets überhaupt op tafel lag, zegt veel over de toon van het beleid: niet gericht op bescherming, maar op beheersing. Nog ernstiger: uit een reconstructie op basis van Woo-verzoeken van Animal Rights bleek dat er op 31 juli 2024 een spoedoverleg plaatsvond tussen het ministerie van LNV en de provincie Utrecht, waarin werd gesproken overhet illegaal afschieten van Bram via een burgemeestersbevel op grond van artikel 175 van de Gemeentewet — volledig buiten de soortenbeschermingsregels om.
Zonder bewijs. Zonder bijtwonden. Op basis van speculatie dat Bram “kinderen als prooi” zou zien.
Als dat geen misbruik van bevoegdheden is, wat dan wel?
Dat Defensie zich in dezelfde periode beroept op ‘geen documenten’ – terwijl zij op exact dat terrein oefeningen uitvoerde – maakt het beeld compleet. Een publieke dienst die haar verantwoordelijkheid ontwijkt, midden in een ecologisch en bestuurlijk explosiegebied.
Geen sporen van zorgvuldigheid Mijn bezwaar is geen technische correctie en zeker geen formaliteit. Het is een inhoudelijke oproep tot zorgvuldigheid.
Laat zien dat ecologische zorgplicht méér is dan een beleidszin in een draaiboek. Laat zien dat een streng beschermde soort als de wolf óók meetelt op militair terrein.
En als dat betekent dat een oefening soms moet worden verplaatst, uitgesteld of aangepast om rust te waarborgen in het werpseizoen, dan is dat geen onredelijke eis — maar een logische invulling van wettelijke verplichtingen. Natuur en Defensie hoeven elkaar niet uit te sluiten. Maar dan wel op basis van toetsbare randvoorwaarden, transparantie en naleving van de regels.
Ik wijs niemand aan. Ik herinner aan wat we als overheid zelf hebben vastgelegd: in beleid, in wetgeving, in zorgplicht.
En ik doe dat nu. Voordat opnieuw een jonge wolf onnodig sterft.