Begin deze maand verscheen een alarmerend bericht: wolven in Nederland zouden steeds gevaarlijker worden, met dodelijke aanvallen op mensen als onvermijdelijk gevolg. Het persbericht, getiteld “Escalatie Wolvengedrag in Nederland – Ecoloog en bioloog luiden de noodklok”, beroept zich op de omstreden ‘schaal van Geist’ en schetst een beeld van wolven die in rap tempo veranderen in een bedreiging. Maar hoe reëel is dit doemscenario? Laten we de feiten ontrafelen en de speculatie doorprikken.
Door Stichting Werkgroep Wolf Leusden, 14 september 2025
Een Alarmerend Persbericht
Begin september 2025 publiceerden twee auteurs, onder de pseudoniemen Floor Schouten en Willy Jansen, een persbericht dat de gemoederen flink opschudde. Ze stellen dat wolven in Nederland zich in een zorgwekkende fase bevinden, gebaseerd op de zogenoemde schaal van Geist. Dit model beschrijft een escalatie van wolvengedrag in zeven stappen: van schuwe dieren (stap 1–3), via aanvallen op vee en honden (stap 4–5), tot aanvallen op mensen (stap 6–7). Volgens de auteurs zit Nederland al in stap 6 of zelfs 7, met “zes gevallen van fysiek contact” tussen wolf en mens. Ze wijzen op duizenden gedode schapen, honderden grotere dieren en aanvallen op honden, en voorspellen dat dodelijke incidenten slechts een kwestie van tijd zijn.
Maar er is een probleem: de auteurs gebruiken pseudoniemen, waardoor hun identiteit en expertise niet te verifiëren zijn. Dit is ongebruikelijk voor een serieus persbericht en roept vragen op over hun motieven. Zonder transparantie over wie deze ‘ecoloog en bioloog’ zijn, is het moeilijk hun claims serieus te nemen. Bovendien blijken de cijfers en voorspellingen in het bericht op drijfzand te rusten.
Wat Klopt er van de Cijfers?
Het persbericht meldt “duizenden gedode schapen” en “honderden grotere dieren”. Cijfers van BIJ12, de organisatie die in Nederland schade door wolven registreert, bevestigen dat in 2024 enkele duizenden schapen door wolven zijn gedood. Dat is een stijging ten opzichte van eerdere jaren, maar geen verrassing in een land waar schapen vaak in open gebieden grazen. Belangrijker: veel van deze schade is te voorkomen met simpele maatregelen, zoals elektrische afrasteringen of kuddewaakhonden. In gebieden waar deze middelen consequent worden gebruikt, zoals in delen van Duitsland, is de schade minimaal. De claim over “ℎ𝑜𝑛𝑑𝑒𝑟𝑑𝑒𝑛 𝑔𝑟𝑜𝑡𝑒𝑟𝑒 𝑑𝑖𝑒𝑟𝑒𝑛” is vager. Officiële rapportages bieden geen onderbouwing voor dit aantal, wat het persbericht minder geloofwaardig maakt. En dan is er nog de bewering van “𝑧𝑒𝑠 𝑘𝑒𝑒𝑟 𝑓𝑦𝑠𝑖𝑒𝑘 𝑐𝑜𝑛𝑡𝑎𝑐𝑡” tussen wolf en mens. Dit klinkt alarmerend, maar er zijn in Nederland geen gedocumenteerde gevallen van fysiek contact met letsel met de juiste parameters (rustgebieden). Er zijn wel meldingen van jonge of nieuwsgierige wolven die mensen op korte afstand benaderen, maar van aanvallen is geen sprake. Zonder bewijs blijft deze claim een loos alarm.
De Omstreden Schaal van Geist
De kern van het persbericht draait om de schaal van Geist, een model dat wolvengedrag zou voorspellen. Maar wie was Valerius Geist, en waarom is zijn schaal zo omstreden? Geist was een Canadese bioloog, gespecialiseerd in hoefdieren zoals herten en elanden, niet in wolven. Zijn‘zeven stappen van escalatie’zijn geen wetenschappelijk model, maar een persoonlijke interpretatie, gebaseerd op losse observaties en anekdotes. Een van onze adviseurs uit de kerngroep vat het treffend samen: “Geist zijn escalatieladder was op basis van enkel wolven in zijn achtertuin, en is zeker geen breed wetenschappelijk onderzoek.”
De schaal is nooit gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift, noch getoetst door vakgenoten. Een andere adviseur, een wolvenecoloog, is nog scherper: “Geen enkele bioloog of ecoloog kan die schaal serieus nemen. Die is volkomen uit de duim gezogen, maar mateloos populair bij wolvenhaters die naar argumenten zoeken.” Wat Geist doet, is verschillende situaties op één hoop gooien: wolven die voedsel of afval van mensen krijgen, zieke wolven (zoals met hondsdolheid), en gezonde wilde wolven die mensen doorgaans mijden. Dit schept een misleidend beeld dat alle wolven vroeg of laat gevaarlijk worden.
Wat Zegt de Wetenschap?
Moderne wolvenecologie vertelt een ander verhaal. Grote internationale studies, uitgevoerd in Europa en Noord-Amerika, tonen aan dat wolven bijna nooit een gevaar vormen voor mensen. Incidenten zijn zeldzaam en vrijwel altijd te wijten aan twee oorzaken: wolven met hondsdolheid, of wolven die gewend zijn geraakt aan menselijk voedsel, zoals afval of voer. Als je voorkomt dat wolven voedsel associëren met mensen – door afval op te ruimen, geen voer achter te laten en honden aan te lijnen in natuurgebieden – blijven ze schuw. In landen als Duitsland en Frankrijk, waar wolven al decennia in grotere aantallen leven, zijn dodelijke aanvallen op mensen vrijwel onbekend. Dit weerspreekt de claim van een “onvermijdelijke escalatie” in Nederland.
Experts, waaronder die van de IUCN, de toonaangevende internationale natuurorganisatie, gebruiken de Geist-schaal niet. Er is geen bewijs dat wolven in West-Europa systematisch op weg zijn naar aanvallen op mensen. Integendeel: wolven mijden mensen in een normaal functionerend ecosysteem.
Hoe Voorkomen We Problemen?
Problemen met wolven ontstaan vaak door menselijk handelen. Voedselresten, open afval of loslopende honden kunnen wolven aantrekken en hun natuurlijke schuwheid verminderen. Gelukkig zijn er effectieve oplossingen. Elektrische afrasteringen beschermen vee, terwijl het opruimen van afval en het aanlijnen van honden in natuurgebieden ontmoetingen minimaliseren. In Duitsland, waar deze maatregelen breed worden toegepast, zijn conflicten met wolven zeldzaam. Dit toont aan dat we met eenvoudige stappen veel kunnen doen om harmonieus samen te leven met wolven.
Angst versus Feiten
Het persbericht “Escalatie Wolf 2025” klinkt overtuigend door zijn eenvoudige stappenplan, maar de schaal van Geist is geen wetenschap – het is een waarschuwing van één bioloog, zonder harde data. Door niet onderbouwde claims over fysiek contact en vage cijfers over schade te combineren met een doemvoorspelling, zaait het bericht angst en polarisatie. Dit kan leiden tot oproepen voor ingrijpende maatregelen, zoals afschot, terwijl de realiteit veel genuanceerder is.
Wolven vormen in Nederland geen systematisch gevaar voor mensen, zolang we verstandig omgaan met onze leefomgeving. Media en publiek worden opgeroepen om claims kritisch te beoordelen en te vertrouwen op wetenschappelijk onderbouwde informatie. Laten we niet meegaan in sensatiezucht, maar kiezen voor een nuchtere blik op de wolf: een dier dat met de juiste maatregelen vreedzaam naast ons kan bestaan.
Omschrijving afbeelding onder dit artikel: Dit overzicht met de zogenaamde Geist-escalatieladder lijkt wetenschappelijk, maar is dat niet. De “schaal” is nooit in een vakblad gepubliceerd en is puur een persoonlijke interpretatie van bioloog Valerius Geist, gebaseerd op losse observaties. Toch wordt het schema gepresenteerd alsof het een erkend model is.
De cijfers zijn opgeblazen en zonder context: “9000 gedode schapen” klinkt dramatisch, maar gaat over jaren en is relatief klein op ruim 800.000 schapen in Nederland. Hetzelfde geldt voor de claim van “200 runderen en paarden”: daar is geen bewijs voor in officiële registraties. Ook de bewering van “6x fysiek contact wolf–mens” is misleidend.
Met grafische icoontjes en alarmkleuren wekt dit schema vooral angst, niet inzicht. In landen met veel meer wolven, zoals Duitsland en Frankrijk, zijn dodelijke aanvallen op mensen vrijwel onbekend. Dit overzicht is dus geen objectieve risicoanalyse, maar propaganda die bedoeld is om angst te zaaien en afschot te rechtvaardigen.