Wat gebeurde er écht met Bram, Eva en hun welpen? De documenten blijven uit. De transparantie blijft uit. En de verantwoordelijkheid blijft heen en weer geschoven. Maar wij blijven vragen stellen – en gaan tot het uiterste voor openbaarheid.
Door Werkgroep Wolf Leusden
De afgelopen maanden zijn er veel vragen gerezen over het lot van de wolvenfamilie op de Leusderheide: Bram, Eva en hun eerste welpen. Waarom verdwenen ze ineens uit het militair oefenterrein? Was er sprake van verstoring? Is Defensie daarbij betrokken geweest? En waarom blijft het stil vanuit Den Haag?
Sterker nog: door het gebrek aan transparantie heeft zich een hardnekkige mediaframing ontwikkeld, waarbij in de pers en bij het publiek het beeld is ontstaan dat de wolven Bram en Eva uit vrije wil zijn vertrokken en zelfstandig de oversteek naar Den Treek hebben gemaakt — zogenaamd om daar honden en kinderen lastig te vallen. Maar alles wijst erop dat zij zijn verjaagd en in één nacht hun vijf jonge welpen over de drukke N227 hebben moeten verplaatsen om hen in veiligheid te brengen.
Als Werkgroep Wolf Leusden hebben wij op 20 januari 2025 een Woo-verzoek en aanvullende informatie ingediend bij Defensie. Op 12 maart volgden Woo-verzoeken aan de provincie Utrecht, gemeente Leusden, RVO en de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD), allemaal over de bivakoefeningen, militaire activiteiten en de mogelijke verstoring van de wolvenfamilie op de Leusderheide. De RVD heeft ons verzoek op 17 maart geëscaleerd naar het ministerie van Algemene Zaken – het ministerie van de minister-president. Wat kregen we terug?
Op 26 maart 2025 ontvingen wij een brief van het ministerie van Algemene Zaken. Daarin stond dat er geen documenten zouden bestaan over de wolf, de welpen of Defensie-activiteiten op de Leusderheide. Er werd – naar eigen zeggen – alleen gezocht op het woord “Leusderheide”. Omdat er niets gevonden werd, is ons verzoek afgewezen. Wat ging hier mis?
Wij hebben die brief grondig geanalyseerd en in gewone taal samengevat. Dat levert het volgende beeld op:
- Ons Woo-verzoek werd op 18 maart officieel bevestigd;
- Acht dagen later, op 26 maart, lag er al een afwijzing!!!
- De zoekactie beperkte zich tot slechts één woord: “Leusderheide”;
- Er is niet gezocht naar andere logische termen zoals “wolf”, “welpen”, “bivakoefening”, “provincie Utrecht”, “Defensie” of “gemeente Leusden”;
- Er is geen navraag gedaan bij andere bestuursorganen, terwijl de Wet open overheid (Woo) dat wél verplicht;
- De reactie werd uitsluitend per post gestuurd, terwijl wij uitdrukkelijk om digitale communicatie hebben gevraagd;
- De indruk wordt gewekt dat er niets aan de hand is – terwijl wij weten dat er wél over de wolf is gecommuniceerd tussen overheidsinstanties. We hebben daar bewijs van meegestuurd.
Wat hebben wij gedaan?
Wij hebben direct bezwaar ingediend tegen het ministerie van Algemene Zaken. In ons bezwaar beroepen wij ons op de volgende artikelen uit de Wet open overheid:
- Artikel 4.1 Wooverplicht tot een zorgvuldige en volledige behandeling van een Woo-verzoek. Acht dagen zoeken op slechts één zoekwoord voldoet daar niet aan;
- Artikel 4.2, lid 1 Wooverplicht om na te gaan of andere bestuursorganen informatie hebben die relevant is. Daar is geen onderzoek naar gedaan;
- Daarnaast hebben we de volgende punten opgenomen in ons bezwaar;
- Dat wij bewijs hebben meegestuurd van communicatie over de wolf, die kennelijk is genegeerd;
- Dat het beeld van een ‘spontaan vertrek’ van de wolven volledig strijdig is met aanwijzingen van verjaging;
- Dat het ministerie heeft gehandeld in strijd met de Woo door slechts op één term te zoeken;
- Dat de keuze om alleen per post te communiceren in strijd is met onze expliciete voorkeur voor e-mail – en dat dit onze rechtspositie kan schaden.
En wat doet Defensie?
Defensie zelf heeft nog niets openbaar gemaakt. Ze hebben de wettelijke termijn overschreden en zijn naar onze indruk vooral bezig met bedenken hoe ze hieruit kunnen draaien. Daarom hebben wij ook een ingebrekestelling naar Defensie gestuurd. Waarom dit allemaal?
Omdat het hier niet alleen gaat om een wolf. Het gaat om het recht op informatie, om het naleven van de wet, en om het herstellen van vertrouwen. Zolang er geen openheid komt, blijft het fabeltje bestaan dat Bram en Eva zomaar uit vrije wil vertrokken – terwijl hun gedrag juist wijst op stress, verstoring en gedwongen vertrek. Zolang overheden blijven zwijgen, blijft het debat over natuur, dierenwelzijn en overheidsverantwoordelijkheid vertroebeld.
Wij vragen niets meer dan wat de wet ons belooft: openbaarheid van bestuur. Voor de waarheid. Voor de welpen. Voor het vertrouwen in de rechtsstaat.